اتریوم چیست؟ راهنمای Ethereum، اتر و کیف پول

اتریوم چیست؟

اتریوم چیست؟ اتریوم یک شبکه بلاک چینی برای انتقال دارایی و اجرای برنامه های غیرمتمرکز است. ارز بومی آن اتر یا ETH نام دارد. در ادامه، از تفاوت شبکه و ارز آن شروع می کنیم و به قرارداد هوشمند، کارمزد و انتخاب کیف پول می رسیم.

اتر (ETH)، ارز بومی این شبکه، برای پرداخت کارمزد تراکنش ها و استفاده از برنامه های این شبکه به کار می رود. قیمت آن با شرایط بازار تغییر می کند؛ بنابراین عددی که بدون تاریخ در یک مقاله آمده، مبنای مناسبی برای بررسی قیمت امروز نیست.

با ارزهای دیجیتالی مثل Ethereum و فن آوری هایی مثل بلاک چین اتریوم روزی را در پیش داریم.  برای سوار شدن به تاکسی کافیست از اوبر(Uber)یک تاکسی بخواهید تا یک اتومبیل بدون راننده برای شما بفرستد. در  مسیر تاکسی در یک پمپ بنزین سوخت گیری کرده و هزینه آن را از پول مسافران قبل پرداخت کرده و شما را به مقصد رسانده و شما هزینه را از کیف پول الکترونیکی خود می پردازید.

همچنین در این زمان که شما در خودرو هستید تاکسی بیمه سالیانه و بدهی ماهانه صاحب خود را پرداخت میکند . پس از رساندن شما به تعمیرگاه رفته و عیوب احتمالی را برطرف می کند. این یک مثال فرضی برای تصور پرداخت های خودکار است؛ چنین سناریویی به فناوری و خدمات دیگری هم نیاز دارد و قابلیت آماده یا تضمین شده شبکه اتریوم نیست.

ایده هایی این چنینی در پس پرده ارزهای دیجیتالی و رمز پایه پنهان شده در این مقاله می خواهیم اتریوم را بیشتر بشناسیم.

اتریوم چیست ؟

اتریوم یک پلتفرم غیرمتمرکز بر پایه بلاکچین (Blockchain) است که ساخت و اجرای برنامه های غیرمتمرکز را برای توسعه دهندگان ممکن می کند. این برنامه ها از قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) استفاده می کنند؛ یعنی کدهایی که طبق قواعد مشخص روی شبکه اجرا می شوند. ارز بومی اتریوم اتر (ETH) نام دارد. اتریوم کلاسیک و ارز آن، ETC، به شبکه ای جداگانه تعلق دارند. اجرای برنامه ها در اتریوم هم محدودیت دارد: هر تراکنش سقف مصرف گس دارد و ظرفیت هر بلاک محدود است.

کاربرد اتریوم فراتر از انتقال یک ارز دیجیتال است. توسعه دهندگان می توانند با قراردادهای هوشمند، برنامه هایی برای پرداخت، مبادله دارایی یا ثبت مالکیت بسازند. کد این قراردادها در محیطی به نام ماشین مجازی اتریوم (EVM) اجرا می شود و نودهای شبکه نتیجه آن را بررسی می کنند. تشبیه اتریوم به یک «رایانه مشترک» به درک این کاربرد کمک می کند، اما این شبکه سیستم عاملی مانند لینوکس یا مک نیست.

تاریخچه و سازنده ی اتریوم

ویتالیک بوترین ایده اولیه اتریوم را در سال ۲۰۱۳ مطرح کرد و نخستین پیش نویس وایت پیپر آن را نوشت. معرفی عمومی پروژه در ژانویه ۲۰۱۴ انجام شد، اما شبکه اصلی اتریوم در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵ با نسخه فرانتیر (Frontier) آغاز به کار کرد. بوترین و دیگر هم بنیان گذاران و توسعه دهندگان می خواستند بستری بسازند که علاوه بر انتقال پول، امکان اجرای قراردادهای هوشمند و برنامه های غیرمتمرکز را فراهم کند. اتر برای پرداخت هزینه استفاده از همین شبکه به کار می رود؛ شبکه کلاسیک پس از اختلاف بر سر هاردفورک سال ۲۰۱۶ به مسیر جداگانه ای ادامه داد.

اعلام رسمی آغاز به کار شبکه، تاریخ راه اندازی اتریوم را ثبت کرده است.

ارزهای اتریوم

اتر (Ether) با نماد ETH ارز بومی این شبکه است و برای انتقال ارزش، پرداخت کارمزدها و مشارکت در تأمین امنیت شبکه از راه سهام گذاری استفاده می شود. اتریوم کلاسیک (Ethereum Classic) شبکه ای جداگانه با ارز بومی ETC است. این دو شبکه در سال ۲۰۱۶ و پس از اختلاف جامعه اتریوم درباره نحوه برخورد با حمله به قرارداد The DAO از هم جدا شدند. بنابراین ETH و ETC دو نام برای یک دارایی یا دو ارز بومی در یک شبکه نیستند. هنگام واریز یا برداشت، نام ارز و شبکه مقصد را با دقت بررسی کنید.

جزئیات این جدایی در تاریخچه فورک DAO آمده است.

ارزش بازار اتریوم

ارزش بازار اتر از ضرب قیمت هر واحد ETH در تعداد واحدهای در گردش به دست می آید. این عدد همراه با قیمت و عرضه در گردش تغییر می کند و باید با تاریخ و منبع مشخص بررسی شود. برای مقایسه ارزش بازار ETH با بیت کوین، داده های هر دو ارز را از یک منبع و در یک زمان بخوانید. ارزش بازار به تنهایی میزان ریسک یا بازده آینده یک ارز را مشخص نمی کند.

رمزنگاری کلید عمومی

رمزنگاری کلید عمومی از یک جفت کلید مرتبط استفاده می کند: کلید خصوصی که باید محرمانه بماند و کلید عمومی که می توان آن را در اختیار دیگران گذاشت. در حساب های معمولی این شبکه، دارنده کلید خصوصی تراکنش را امضا می کند. دیگران می توانند با استفاده از امضا و کلید عمومی، اعتبار آن را بررسی کنند؛ برای این کار نیازی به دانستن کلید خصوصی نیست. امضای دیجیتال نشان می دهد درخواست با کلید مربوط به آن حساب تأیید شده و اطلاعات امضاشده تغییر نکرده است. داشتن کلید عمومی به کسی اجازه خرج کردن دارایی یا تغییر تراکنش امضاشده را نمی دهد.

تابع هش (Hash) رمزنگارانه

تابع هش داده ای با اندازه دلخواه را می گیرد و خروجی ای با طول ثابت می سازد. برای نمونه، تابع Keccak-256 که در این شبکه کاربرد دارد، خروجی ۲۵۶ بیتی یا ۳۲ بایتی تولید می کند. یک ورودی مشخص همیشه همان خروجی را دارد، اما حتی تغییر کوچکی در ورودی معمولاً هش بسیار متفاوتی می سازد. در یک تابع هش رمزنگارانه امن، پیدا کردن داده اولیه از روی هش یا یافتن دو ورودی متفاوت با هش یکسان باید از نظر محاسباتی بسیار دشوار باشد. هش را می توان به اثر انگشت داده تشبیه کرد؛ کاربرد آن بررسی یکپارچگی داده است، نه رمزگذاری قابل بازگشت.

شبکه همتا به همتا

شبکه همتا به همتا از رایانه هایی تشکیل می شود که مستقیماً با یکدیگر ارتباط دارند و برای تبادل همه پیام ها به یک سرور مرکزی وابسته نیستند. به هر رایانه متصل به شبکه، همتا یا peer می گویند. وظیفه و مقدار اطلاعات ذخیره شده در همه آن ها لزوماً یکسان نیست.

بلاکچین ها

بلاکچین را می توان دفتر ثبت مشترکی دانست که اطلاعات تراکنش ها در آن، داخل بلاک ها قرار می گیرد. هر بلاک به بلاک قبلی پیوند دارد و نودها با قواعد مشخص، اعتبار بلاک های جدید را بررسی می کنند. این پیوندها و قواعد توافق شبکه، تغییر دادن سابقه تأییدشده را دشوار می کنند.

در حساب های معمولی، تراکنش با کلید خصوصی امضا می شود. اطلاعاتی مانند نشانی فرستنده و گیرنده روی زنجیره ثبت می شود؛ این نشانی ها لزوماً نام و هویت واقعی افراد را نشان نمی دهند.

اثبات کار

اثبات کار (Proof of Work) روشی برای رسیدن به توافق در بعضی بلاکچین هاست. در این روش، استخراج کنندگان با انجام محاسبات پیاپی تلاش می کنند هشی پیدا کنند که شرط سختی شبکه را داشته باشد. پیدا کردن پاسخ هزینه محاسباتی دارد، اما بررسی آن برای دیگران ساده تر است. استخراج کننده ای که بلاک معتبر می سازد می تواند پاداش دریافت کند. این شبکه در سال های نخست از این روش استفاده می کرد، اما در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ با به روزرسانی مرج (The Merge) به اثبات سهام (Proof of Stake) مهاجرت کرد. امروزه، اعتبارسنج ها با سهام گذاری اتر در ساخت و تأیید بلاک ها مشارکت می کنند و استخراج ETH با دستگاه ماینر پایان یافته است.

برای جزئیات این تغییر، توضیح رسمی مرج را ببینید.

فناوری اتریوم

ماشین مجازی اتریوم محیط اجرای قراردادهای هوشمند است. نودهای شبکه با اجرای قواعد یکسان، نتیجه تراکنش ها را بررسی می کنند.

ماشین مجازی اتریوم یا EVM کد قراردادهای هوشمند را اجرا می کند و مشخص می کند هر تراکنش چه تغییری در وضعیت شبکه ایجاد می کند. قرارداد ممکن است در جریان یک تراکنش، قرارداد دیگری را هم فراخوانی کند؛ پس اجرای آن صرفاً به دریافت یک پیام تأیید امضا وابسته نیست. هر عملیات هزینه ای بر حسب گس دارد و هر تراکنش با سقف گس مشخص اجرا می شود. اگر گس هنگام اجرا تمام شود، تغییرات آن اجرا برگشت داده می شود، ولی کارمزد گس مصرف شده بازگردانده نمی شود.

در این شبکه همتا به همتا، نودهای کامل بلاک ها و تراکنش ها را طبق قواعد شبکه بررسی می کنند و برای محاسبه وضعیت شبکه از EVM استفاده می کنند. مقدار داده ای که هر نود نگه می دارد به نوع و تنظیمات آن بستگی دارد؛ نود آرشیوی، نود کامل و کلاینت سبک اطلاعات یکسانی ذخیره نمی کنند. برای استفاده از یک کیف پول هم لازم نیست همه کاربران نود کامل اجرا کنند.

در سازوکار فعلی شبکه، اعتبارسنج ها اتر را سهام گذاری می کنند و طبق قواعد اثبات سهام در پیشنهاد و تأیید بلاک ها نقش دارند. انتخاب زنجیره معتبر به رأی های اعتبارسنج ها و وزن سهام آن ها وابسته است، نه صرفاً بلندتر بودن زنجیره. دریافت پاداش برای انجام درست وظایف و جریمه برای برخی رفتارهای نادرست، بخشی از سازوکار تأمین امنیت شبکه است.

قواعد قرارداد هوشمند و نتیجه اجرای آن برای شبکه قابل بررسی است. این ویژگی می تواند نیاز به اعتماد به یک واسطه برای اجرای برخی توافق ها را کاهش دهد. البته شبکه فقط همان کدی را اجرا می کند که در قرارداد نوشته شده است؛ خطای برنامه نویسی یا اطلاعات نادرست ورودی همچنان می تواند نتیجه اشتباه ایجاد کند. بنابراین استفاده از یک برنامه غیرمتمرکز به تنهایی تضمین کننده امنیت آن نیست.

راهنمای گس اتریوم هزینه اجرای تراکنش ها را توضیح می دهد.

کیف پول های اتریوم

برای اتریوم کیف پول های بسیاری  وجود دارد عبارتند از:

وب و مرورگر: MyEtherWallet (MEW) برای اتصال کیف پول و مدیریت دارایی ها در وب، و MetaMask به صورت افزونه مرورگر در دسترس اند.

موبایل: MetaMask و MEW Mobile برای اندروید و iOS عرضه می شوند. برای نصب، از لینک دانلود در وب سایت رسمی هر سازنده استفاده کنید و نام برنامه و ناشر آن را بررسی کنید.

لینک های رسمی: دانلود MetaMask و راهنمای MyEtherWallet.

کیف پول سخت افزاری:

کیف پول های سخت افزاری Ledger و Trezor از اتریوم پشتیبانی می کنند. پیش از انتخاب مدل، سازگاری آن با گوشی یا رایانه و وضعیت پشتیبانی نرم افزاری را در وب سایت سازنده بررسی کنید.

امنیت کیف پول سخت افزاری

کیف پول سخت افزاری کلید خصوصی را در دستگاه نگه می دارد و تراکنش را همان جا امضا می کند؛ این کار خطر سرقت کلید از رایانه یا گوشی آلوده را کاهش می دهد. با این حال، هیچ کیف پولی در برابر همه خطرها مصون نیست. افشای عبارت بازیابی یا تأیید یک تراکنش مخرب می تواند به از دست رفتن دارایی منجر شود. عبارت بازیابی را آفلاین و در جای امن نگه دارید، آن را در اختیار دیگران نگذارید و پیش از تأیید هر تراکنش، جزئیات و نشانی مقصد را روی نمایشگر خود دستگاه بررسی کنید.

برای شناخت خطاهای رایج، راهنمای حفاظت از کیف پول و بررسی سرقت دارایی را نیز بخوانید.