چرا در معاملات فیوچرز سه قیمت می بینیم و معامله با کدام انجام می شود؟

در صفحه معاملات فیوچرز بیت کوین، ممکن است سه قیمت متفاوت ببینید و ندانید خرید یا فروش شما با کدام انجام می شود. این سه عدد برای یک کار نیستند: یکی قیمت آخرین معامله است؛ دیگری قیمت مرجع بیت کوین در چند بازار؛ و سومی نرخی است که صرافی برای محاسبه ارزش معامله باز شما و بررسی خطر بسته شدن اجباری آن به کار می برد.

در نام گذاری صرافی ها، این سه عدد معمولاً «آخرین قیمت»، «قیمت شاخص» و مارک پرایس نام دارند. مثلاً ممکن است به ترتیب ۶۰٬۱۰۰، ۶۰٬۰۰۰ و ۶۰٬۰۲۰ دلار باشند؛ این اعداد صرفاً فرضی اند. اما هیچ کدام به تنهایی قیمت قطعی سفارش بعدی شما نیست. قیمت واقعی خرید یا فروش به سفارش های موجود در بازار و نوع سفارش شما بستگی دارد.

مقایسه قیمت آخرین معامله، قیمت شاخص و مارک پرایس

در این مقاله، منظور از «قیمت بازار» همان Last Price یا قیمت آخرین معامله در بازار مشخص یک قرارداد است. این عبارت گاهی برای بهترین قیمت قابل خرید یا فروش هم استفاده می شود؛ به همین دلیل، نام دقیق هر عدد اهمیت دارد. بحث اصلی نیز قراردادهای آتی و دائمی ارز دیجیتال است؛ قرارداد دائمی تاریخ سررسید ثابتی ندارد.

این تقسیم کار توضیح می دهد چرا یک عدد برای همه کارها کافی نیست. معامله انجام شده را باید ثبت کرد، اما تصمیم درباره وثیقه هزاران موقعیت باز را نمی توان همیشه به آخرین معامله کوچک در یک بازار وابسته کرد.

سفارش خرید یا فروش با کدام قیمت انجام می شود؟

معامله با قیمت سفارش مقابل انجام می شود. دفتر سفارش، فهرست قیمت ها و مقدارهایی است که خریداران و فروشندگان برای معامله ارائه کرده اند. سفارش خرید بازار از ارزان ترین فروش های موجود شروع می کند؛ سفارش فروش بازار نیز با بالاترین پیشنهادهای خرید موجود تطبیق می یابد.

یک مثال فرضی: آخرین معامله روی ۱۰۰ دلار انجام شده است. اکنون یک واحد برای فروش با قیمت ۱۰۰٫۱۰ دلار و دو واحد با قیمت ۱۰۰٫۳۰ دلار وجود دارد. اگر سفارش خرید بازار شما سه واحد باشد و این سفارش ها تا لحظه اجرا تغییر نکنند، یک واحد با نرخ اول و دو واحد با نرخ دوم می خرید. میانگین قیمت خرید، پیش از کارمزد، حدود ۱۰۰٫۲۳ دلار می شود.

پس Last Price برابر ۱۰۰ دلار، قول فروش سه واحد با همان نرخ نبوده است. در سفارش بازار، نرخ اجرا به قیمت و مقدار سفارش های مقابل وابسته است. اختلاف قیمت مورد انتظار و قیمت اجرا را «لغزش قیمت» یا اسلیپیج می نامند. این مفهوم با اختلاف قیمت خرید و فروش مرتبط است، اما دقیقاً همان شاخص نیست.

سفارش محدود یا Limit به شما اجازه می دهد برای خرید سقف قیمت و برای فروش کف قیمت تعیین کنید. در مقابل، انجام سفارش به وجود طرف معامله با شرایط مناسب وابسته می ماند و ممکن است فقط بخشی از سفارش اجرا شود. مارک پرایس و قیمت شاخص، فروشنده یا خریدار تازه ای به دفتر سفارش اضافه نمی کنند؛ بنابراین دیدن یکی از آن ها روی صفحه، به معنی امکان معامله با همان نرخ نیست.

قیمت شاخص از کجا می آید؟

قیمت شاخص معمولاً از ترکیب قیمت دارایی در چند بازار نقدی ساخته می شود. در بازار نقدی یا اسپات، خود دارایی خریدوفروش می شود؛ در بازار قرارداد، معامله روی قراردادی مرتبط با قیمت آن دارایی است. شاخص به بازار قرارداد یک مرجع بیرونی می دهد تا رفتار یک دفتر سفارش، تنها مبنای قیمت گذاری نباشد.

برای مثال آموزشی، سه منبع فرضی قیمت های ۱۰۰، ۱۰۱ و ۹۹ دلار را گزارش می کنند. اگر وزن هر سه برابر باشد، میانگین ساده آن ها ۱۰۰ دلار است. شاخص واقعی لزوماً با این روش ساخته نمی شود: وزن منابع، نحوه حذف داده قدیمی و برخورد با قیمت غیرعادی می تواند متفاوت باشد.

به همین دلیل ممکن است دو پلتفرم برای یک دارایی، قیمت شاخص اندکی متفاوت نشان دهند. منابع و زمان به روزرسانی آن ها یکسان نیست. قیمت شاخص نیز به معنی قیمت قطعی خرید در همه صرافی ها یا ارزش ذاتی دارایی نیست؛ یک مرجع محاسبه شده با قواعد مشخص است.

مارک پرایس چگونه به قیمت شاخص وصل می شود؟

مارک پرایس قرار است ارزش قرارداد را برای محاسبات پلتفرم برآورد کند، بدون اینکه هر معامله غیرعادی فوراً تمام این محاسبات را جابه جا کند. برای ساخت آن می توان از قیمت شاخص، فاصله قیمت قرارداد با بازار نقدی و اطلاعات دفتر سفارش استفاده کرد. روش دقیق بین پلتفرم ها و انواع قرارداد فرق دارد.

فاصله قیمت قرارداد با قیمت مرجع بازار نقدی را «مبنای قیمت» یا Basis می نامند. در قراردادهای آتی و دائمی OKX، میانگین این فاصله به قیمت شاخص اضافه می شود. در نتیجه، اثر یک جهش بسیار کوتاه با اثر حرکتی که مدتی ادامه یافته یکسان نخواهد بود.

در روش محاسبه مارک پرایس بای بیت، برای قراردادهای دائمی ترکیبی از قیمت شاخص، اطلاعات بازار قرارداد و نرخ تأمین مالی استفاده می شود. نرخ تأمین مالی یا Funding Rate نرخ پرداخت دوره ای میان دارندگان موقعیت خرید و فروش است که به نزدیک ماندن قیمت قرارداد دائمی به بازار نقدی کمک می کند. خود این نرخ با اختلاف قیمت یکی نیست.

نام «قیمت منصفانه» که گاهی برای مارک به کار می رود، وصف هدف این سازوکار است؛ نه تضمین اینکه مارک همیشه بهترین قیمت معامله یا بی خطا باشد. کاربرد مهم آن، کم کردن وابستگی ارزش گذاری به یک معامله منفرد است.

چرا بدون رسیدن نمودار به قیمت لیکویید، موقعیت بسته می شود؟

در معامله اهرمی، ارزش موقعیت می تواند از پولی که برای آن کنار گذاشته اید بیشتر باشد. آن پول وثیقه موقعیت است و مارجین نام دارد. وقتی وضعیت وثیقه به حد تعیین شده پلتفرم برسد، سیستم می تواند موقعیت را به اجبار ببندد. این فرایند «لیکوییدشدن» است. در پلتفرم هایی مانند هایپرلیکویید و بای بیت، مارک پرایس در این محاسبات نقش دارد.

فرض کنید در یک مثال ساده با وثیقه جداگانه، قیمت لیکویید یک موقعیت خرید ۹۵ دلار است. آخرین معامله هنوز ۹۵٫۵۰ دلار نشان داده می شود، اما مارک به ۹۵ دلار می رسد. اگر قواعد قرارداد، رسیدن مارک به آن سطح را مبنای لیکویید بدانند، نمودار مبتنی بر آخرین معامله لازم نیست ابتدا ۹۵ دلار را لمس کند.

قیمت لیکویید و مارک پرایس دو عدد با نقش متفاوت اند: اولی آستانه مربوط به موقعیت یا حساب شماست؛ دومی قیمت جاری مورد استفاده در ارزش گذاری است. در حالت وثیقه جداگانه یا Isolated، وثیقه هر موقعیت از بقیه جداست. در حالت وثیقه مشترک یا Cross، موجودی و موقعیت های دیگر حساب هم بر وضعیت آن اثر می گذارند؛ بنابراین قیمت لیکویید نمایش داده شده می تواند با تغییر حساب جابه جا شود.

در بای بیت، لیکوییدشدن در حالت وثیقه مشترک به کافی بودن ارزش کل حساب برای پوشش حداقل وثیقه لازم وابسته است. قیمت لیکویید نمایش داده شده در این حالت یک برآورد متغیر است؛ فقط فاصله نمودار تا آن عدد، وضعیت تمام حساب را توضیح نمی دهد.

قیمت فعال شدن حد ضرر با قیمت اجرای آن چه فرقی دارد؟

حد ضرر یک شرط برای فعال شدن سفارش دارد و یک روش برای اجرای آن. برای نمونه، در تنظیم حد سود و ضرر قراردادهای OKX می توان آخرین قیمت، مارک یا شاخص را برای فعال شدن سفارش انتخاب کرد؛ گزینه های قابل انتخاب به پلتفرم وابسته اند. پس از فعال شدن، سفارش بازار با قیمت های موجود اجرا می شود و سفارش محدود منتظر شرایط قیمتی خود می ماند.

برای نمونه فرضی، حد ضرر فروش با رسیدن مارک به ۹۸ دلار فعال می شود. اگر در آن لحظه بهترین خریدار موجود ۹۷٫۸۰ دلار پیشنهاد دهد، سفارش فروش بازار می تواند با همین نرخ یا، برای مقدار بیشتر، با چند نرخ انجام شود. انتخاب مارک به عنوان محرک، قیمت فروش را روی ۹۸ دلار قفل نمی کند.

از طرف دیگر، اگر حد ضرر بر اساس آخرین قیمت تنظیم شده باشد، ممکن است مارک زودتر به آستانه لیکویید برسد. این توضیح، تفاوت میان «حد ضرر ثبت شده بود» و «حد ضرر پیش از لیکویید فعال و کامل اجرا شد» را روشن می کند. برای خواندن یک سفارش، نام قیمت محرک و نوع سفارش پس از فعال شدن، دو نکته جدا هستند.

در هایپرلیکویید نقش قیمت اوراکل و مارک چیست؟

در هایپرلیکویید، «قیمت اوراکل» مرجع قیمتی است که داده بازار را به سامانه معاملاتی می رساند. این قیمت در محاسبه نرخ تأمین مالی و مارک نقش دارد. منابع قیمت به دارایی وابسته اند؛ برای دارایی هایی که بازار اصلی آن ها داخل هایپرلیکویید است، نمی توان همان ترکیب منابع بیت کوین را فرض کرد.

روش ساخت مارک در هایپرلیکویید علاوه بر مرجع اوراکل، اطلاعات دفتر سفارش خود پلتفرم و قیمت قراردادها در منابع بیرونی را هم در نظر می گیرد. بنابراین «مارک» و «اوراکل» صرفاً دو نام برای یک عدد نیستند. در هایپرلیکویید، مارک می تواند هنگام نوسان شدید با قیمت دفتر سفارش فاصله قابل توجهی داشته باشد.

این تفاوت روی سود و زیان موقعیت باز هم دیده می شود. در مثال فرضی یک قرارداد ساده که هر واحد آن معادل یک واحد دارایی است، ورود در ۱۰۰ دلار و مارک ۱۰۲ دلار، برای موقعیت خریدِ یک واحدی ۲ دلار سودِ هنوز قطعی نشده نشان می دهد. اگر همان موقعیت با میانگین ۱۰۱٫۵۰ دلار بسته شود، سود حاصل از اختلاف ورود و خروج ۱٫۵۰ دلار است؛ کارمزدها و پرداخت های تأمین مالی جداگانه بر نتیجه نهایی اثر دارند.

برای خواندن صفحه معامله، از پرسش خود شروع کنید

اگر می خواهید بدانید معامله قبلی با چه نرخی انجام شد، Last Price پاسخ شماست. برای فهم مرجع قیمت دارایی، Index یا Oracle را می خوانید؛ برای ارزش گذاری و وضعیت وثیقه، مارک و اطلاعات همان حساب اهمیت دارند. قیمت خرید یا فروش واقعی را نیز گزارش اجرای سفارش نشان می دهد.

هنگام استفاده از نمودار برای تحلیل تکنیکال یا مقایسه آن با یک سفارش، ابتدا نوع قیمت نمودار را با قیمت محرک سفارش کنار هم بگذارید. سپس قیمت فعال شدن را از میانگین قیمت اجرای ثبت شده جدا کنید. همین تفکیک، علت بسیاری از اختلاف های ظاهری میان نمودار، حد ضرر و نتیجه معامله را روشن می کند.