آیا بالا رفتن قیمت بیت کوین باعث رشد بقیه ارزها می شود؟

بیت کوین بالا می رود و کمی بعد اتریوم هم گران می شود. آیا رشد بیت کوین باعث رشد اتریوم شده است؟ ممکن است حرکت بیت کوین بر تصمیم خریداران اتریوم اثر گذاشته باشد؛ اما از روی این دو نمودار، به تنهایی نمی توان چنین نتیجه ای گرفت. شاید خریداران هر دو ارز به یک خبر مشترک واکنش نشان داده اند.

پس پاسخ کوتاه این است: رشد بیت کوین می تواند بر بقیه بازار اثر بگذارد، اما قانونی وجود ندارد که با هر بار رشد آن، همه ارزهای دیگر هم بالا بروند. تفاوت مهم، بین «دو قیمت با هم بالا رفتند» و «بالارفتن قیمت اول باعث رشد قیمت دوم شد» است. این تفاوت را با چند مثال روشن از بیت کوین و اتریوم توضیح می دهیم؛ مثال ها آموزشی اند و گزارش یک روز واقعی بازار نیستند.

چطور رشد بیت کوین می تواند روی خرید اتریوم اثر بگذارد؟

یک مسیر احتمالی از تصمیم معامله گران می گذرد. فرض کنید شخصی رشد بیت کوین را می بیند و به آینده کل بازار امیدوارتر می شود. او به جای خرید بیت کوین، تصمیم می گیرد اتریوم بخرد. اگر خریداران بیشتری با چنین برداشتی وارد بازار اتریوم شوند، خرید آن ها می تواند به افزایش قیمت کمک کند.

در این مثال، قیمت بیت کوین مستقیماً قیمت اتریوم را تعیین نمی کند. اتفاقی که میان این دو قرار دارد، تغییر تصمیم خریداران است: رشد بیت کوین را دیده اند، برداشتشان تغییر کرده و سفارش خرید اتریوم گذاشته اند. بدون این مراحل، گفتن «بیت کوین اتریوم را بالا کشید» فقط یک توضیح پیشنهادی است.

همین مثال نشان می دهد چرا نتیجه همیشگی نیست. ممکن است خریداران فقط بیت کوین بخواهند. ممکن است در همان زمان، فروشندگان اتریوم بیشتر شوند. بنابراین سبزشدن نمودار بیت کوین، به تنهایی خبر از سفارش های خرید و فروش در بازار ارز دیگری نمی دهد.

گاهی هر دو ارز به یک خبر واکنش نشان می دهند

حالا مثال دیگری را در نظر بگیرید. خبری اقتصادی منتشر می شود و گروهی از سرمایه گذاران آن را برای خرید دارایی های پرریسک مناسب می دانند؛ یعنی دارایی هایی که قیمتشان ممکن است نوسان زیادی داشته باشد. بخشی از این افراد بیت کوین می خرند و بخشی اتریوم. قیمت هر دو بالا می رود، اما در این روایت، علت مشترک تصمیم خریداران همان خبر است، نه اینکه رشد یکی، دیگری را به حرکت درآورده باشد.

به چنین چیزی «عامل مشترک» می گوییم: یک اتفاق بر هر دو بازار اثر می گذارد. اگر فقط دو نمودار قیمت را ببینیم و خبر را نادیده بگیریم، ممکن است نقش آن خبر را اشتباهاً به بیت کوین نسبت دهیم.

شرایط مشترک بازار، از جمله سیاست پولی آمریکا، می تواند با نوسان قیمت چند رمزارز ارتباط داشته باشد. بررسی این شرایط بخشی از تحلیل فاندامنتال است؛ اما وجود یک عامل مشترک ثابت نمی کند که در هر روز، رشد یک ارز مشخص علت رشد ارز دیگری است.

دو نمودار شبیه هم دقیقاً چه چیزی را نشان می دهند؟

اگر در یک دوره، افزایش و کاهش قیمت دو ارز اغلب همراه باشد، می گوییم قیمت های آن ها با هم ارتباط دارند. نام آماری این همراهی، همبستگی است. همبستگی درباره آنچه در داده ها دیده ایم حرف می زند؛ به تنهایی نمی گوید چرا آن اتفاق افتاده است.

مثلاً مشاهده می کنیم در چند روزی که بیت کوین رشد کرده، اتریوم هم رشد کرده است. این مشاهده با هر دو توضیح قبلی سازگار است: شاید حرکت بیت کوین بر خریداران اتریوم اثر گذاشته؛ شاید هم خبری مشترک هر دو گروه خریدار را به بازار آورده است. حتی ممکن است هر دو مسیر هم زمان نقش داشته باشند.

همراهی تغییرات، خودبه خود ثابت نمی کند که تغییر یکی علت تغییر دیگری بوده است. در زبان ساده، دو نمودار می توانند «با هم حرکت کردن» را نشان دهند، اما برای گفتن «یکی باعث دیگری شد» شواهد بیشتری لازم است.

از طرف دیگر، رشد هم زمان در یک روز هم برای شناخت رابطه بلندمدت کافی نیست. نتیجه به دوره ای که انتخاب شده وابسته است. مقایسه حرکت یک ساعته با تغییرات چندماهه، به یک سؤال واحد پاسخ نمی دهد؛ در تحلیل تکنیکال هم انتخاب بازه زمانی بر برداشت از نمودار اثر می گذارد.

اگر بیت کوین زودتر رشد کرده باشد، علت معلوم می شود؟

نه، جلوتر بودن در زمان فقط یک سرنخ است. در یک مثال فرضی، خبر مشترک ابتدا توجه خریداران بیت کوین را جلب می کند و کمی بعد خریداران اتریوم واکنش نشان می دهند. نمودار بیت کوین زودتر بالا می رود، ولی همچنان ممکن است هر دو حرکت از همان خبر شروع شده باشند.

برای قوی ترشدن ادعای «رشد بیت کوین باعث خرید اتریوم شد»، گزارش باید فراتر از ترتیب دو نمودار برود. مثلاً شواهدی درباره تغییر رفتار خریداران ارائه کند و نشان دهد خبرهای هم زمان درباره اقتصاد یا خود اتریوم را چطور از این اثر جدا کرده است. اطلاعات مربوط به خریدها نیز باید به همان دوره و همان ادعا مربوط باشد؛ افزایش حجم کل معاملات به تنهایی انگیزه خریداران را معلوم نمی کند.

پیداکردن علت در بازار آسان نیست، چون نمی توان همان روز را دوباره اجرا کرد و این بار فقط رشد بیت کوین را حذف کرد. به همین دلیل، نتیجه یک بررسی معتبر هم باید در محدوده داده ها و روش همان بررسی خوانده شود، نه به شکل قانونی برای تمام روزهای آینده.

یک خبر بازار را چطور درست معنی کنیم؟

این جمله فرضی را ببینید: «بیت کوین رشد کرد و اتریوم هم بالا رفت؛ پس رشد اتریوم نتیجه رشد بیت کوین بود.» بخش اول فقط دو تغییر قیمت را گزارش می کند. بخش دوم، یک علت به آن ها اضافه کرده است.

در مقایسه ارزهای دیجیتال نیز کنار هم بودن قیمت ها، دلیل رابطه علّی نیست. اگر نویسنده فقط نمودارها را نشان داده باشد، بیان دقیق تر این است: «در این بازه، قیمت بیت کوین و اتریوم هر دو افزایش یافت.» اگر شواهد دیگری هم درباره رفتار خریداران وجود داشته باشد، می تواند توضیح بدهد چرا اثر بیت کوین را یکی از علت های احتمالی می داند. فرق این دو جمله، کم اهمیت بودن بیت کوین نیست؛ فرق در مقدار اطلاعاتی است که گزارش واقعاً در اختیار دارد.

همین مرز درباره پیش بینی هم مهم است. جمله «این دو ارز در دوره گذشته اغلب با هم حرکت کرده اند» با جمله «اتریوم حتماً حرکت بعدی بیت کوین را تکرار می کند» یکی نیست. مفیدبودن یک رابطه برای پیش بینی، با ثابت شدن علت یکسان نیست. رابطه گذشته می تواند موضوع بررسی باشد، اما تضمین حرکت بعدی نیست.

پس از رشد بیت کوین چه نتیجه ای درباره بقیه ارزها می توان گرفت؟

رشد بیت کوین یک خبر درباره بازار بیت کوین است. ممکن است نگاه خریداران ارزهای دیگر را تغییر دهد؛ ممکن است هم نتیجه خبری باشد که بر چند بازار اثر گذاشته است. برای هر ارز، سفارش های خرید و فروش و خبرهای مربوط به خود آن هم در قیمت نقش دارند.

بنابراین با دیدن رشد بیت کوین، هنوز نمی دانیم اتریوم یا ارز دیگری چقدر و در چه زمانی رشد خواهد کرد. پاسخ روشن به سؤال آغاز مطلب این است: بیت کوین می تواند اثرگذار باشد، اما شباهت دو نمودار، به تنهایی اثر آن را ثابت نمی کند و وعده تکرار همان حرکت را نمی دهد.